Viêm mũi dị ứng: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Viêm mũi dị ứng là một trong những bệnh lý đường hô hấp phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt thường bùng phát vào thời điểm giao mùa… Bệnh gây ra các triệu chứng khó chịu như sổ mũi, nghẹt mũi, ngứa mũi, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống. Để hiểu rõ viêm mũi dị ứng là gì cũng như cách phòng ngừa và kiểm soát bệnh hiệu quả, bạn có thể tham khảo những thông tin chi tiết dưới đây.

Viêm mũi dị ứng là gì?

Viêm mũi dị ứng là tình trạng viêm niêm mạc mũi xảy ra khi cơ thể phản ứng quá mức với các dị nguyên như bụi nhà, phấn hoa, lông động vật, nấm mốc… Bệnh không lây nhưng thường kéo dài, tái phát nhiều lần và ảnh hưởng trực tiếp đến hô hấp, giấc ngủ và chất lượng cuộc sống nếu không điều trị đúng cách.

Theo Học viện Dị ứng, Hen suyễn & Miễn dịch học Hoa Kỳ (AAAAI), hiện có khoảng 10–30% dân số thế giới đang mắc viêm mũi dị ứng, cho thấy đây là một bệnh lý rất phổ biến trên toàn cầu.

Dựa vào thời điểm xuất hiện triệu chứng, viêm mũi dị ứng thường được phân thành hai dạng chính:

• Viêm mũi dị ứng theo mùa (thể có chu kỳ): Còn gọi là viêm mũi dị ứng thời tiết, thường khởi phát vào những thời điểm nhất định trong năm, khi phấn hoa hoặc các dị nguyên theo mùa gia tăng.
• Viêm mũi dị ứng quanh năm (thể không có chu kỳ): Xảy ra bất cứ khi nào người bệnh tiếp xúc với dị nguyên, khiến niêm mạc mũi bị kích ứng và viêm kéo dài.

Dấu hiệu nhận biết viêm mũi dị ứng điển hình

Viêm mũi dị ứng thường biểu hiện bằng các triệu chứng đặc trưng ở mũi – họng – mắt, dễ tái phát theo mùa hoặc kéo dài quanh năm. Việc nhận biết sớm giúp người bệnh điều trị kịp thời và hạn chế biến chứng.

Các triệu chứng thường gặp

Người mắc viêm mũi dị ứng có thể gặp một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Hắt hơi từng tràng dài, liên tiếp nhiều cái, đặc biệt vào buổi sáng sớm hoặc khi tiếp xúc với dị nguyên.
• Chảy nước mũi trong, loãng, không mùi, thường tăng khi thời tiết lạnh hoặc thay đổi.
• Nghẹt mũi luân phiên hai bên, cảm giác tắc mũi kéo dài, có thể kèm nghẹt xoang.
• Ngứa mũi, ngứa họng, ngứa mắt, đôi khi lan lên vòm miệng.
• Giảm khả năng ngửi mùi, kèm mệt mỏi, đau đầu vùng trán do tắc nghẽn xoang.

Trong một số trường hợp, người bệnh còn xuất hiện viêm kết mạc dị ứng với các biểu hiện như ngứa mắt hai bên, đỏ mắt, chảy nước mắt, phù nhẹ mi mắt và nhạy cảm với ánh sáng.

Khi nào cần đi khám sớm?

Người bệnh nên chủ động thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng khi có các dấu hiệu sau:

• Triệu chứng kéo dài trên 7–10 ngày không thuyên giảm dù đã áp dụng các biện pháp thông thường.
• Phải phụ thuộc thuốc xịt mũi hoặc thuốc chống nghẹt mũi để dễ thở.
• Xuất hiện triệu chứng kèm theo như viêm họng kéo dài, đau đầu nhiều, nghi ngờ viêm xoang hoặc viêm tai giữa.

Theo khuyến cáo của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng, việc điều trị sớm viêm mũi dị ứng giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả, hạn chế nguy cơ tiến triển thành viêm xoang mạn tính, polyp mũi hoặc hen phế quản.

Cách phân biệt viêm mũi dị ứng và viêm mũi thông thường

Viêm mũi dị ứng và viêm mũi thông thường có nhiều triệu chứng tương tự như hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi, khiến người bệnh dễ nhầm lẫn. Tuy nhiên, hai bệnh lý này khác nhau về nguyên nhân, thời gian mắc và biểu hiện đi kèm. Phân biệt viêm mũi dị ứng và viêm mũi thông thường

Lưu ý: Viêm mũi dị ứng không lây, trong khi viêm mũi thông thường do virus có khả năng lây lan qua đường hô hấp.

 Nếu các triệu chứng nghẹt mũi, sổ mũi kéo dài, tái phát nhiều lần trong năm, kèm ngứa mũi – ngứa mắt, người bệnh nên nghĩ nhiều đến viêm mũi dị ứng và đi khám để được chẩn đoán chính xác.

Điều trị viêm mũi dị ứng như thế nào để hiệu quả, hạn chế tái phát?

Điều trị viêm mũi dị ứng cần kết hợp thuốc điều trị triệu chứng, xác định – tránh dị nguyên và trong một số trường hợp là liệu pháp miễn dịch lâu dài. Mục tiêu không chỉ giúp người bệnh dễ chịu hơn mà còn kiểm soát bệnh bền vững, giảm tái phát.

Điều trị viêm mũi dị ứng bằng thuốc (theo chỉ định bác sĩ)

Thuốc là phương pháp điều trị đầu tay, giúp kiểm soát nhanh các triệu chứng khó chịu.

• Thuốc kháng histamin: Giúp giảm hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi. Có thể dùng đường uống hoặc dạng xịt mũi tùy mức độ bệnh.
• Thuốc xịt mũi chứa corticoid: Là lựa chọn hiệu quả nhất trong điều trị viêm mũi dị ứng mức độ vừa đến nặng, giúp giảm viêm, giảm nghẹt mũi và phòng ngừa biến chứng. Thuốc xịt mũi thường được ưu tiên do ít hấp thu toàn thân hơn thuốc uống.
• Thuốc giảm nghẹt mũi: Chỉ dùng ngắn ngày (thường không quá 3 ngày liên tục) để tránh tình trạng nghẹt mũi rebound.
• Rửa mũi đúng cách bằng dung dịch nước muối phù hợp: Giúp làm sạch dịch nhầy, loại bỏ dị nguyên và hỗ trợ thuốc phát huy hiệu quả tốt hơn.

Lưu ý: Liều lượng, loại thuốc và thời gian sử dụng cần được cá nhân hóa theo từng bệnh nhân, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kéo dài.

Liệu pháp miễn dịch – hướng điều trị lâu dài

Với những trường hợp viêm mũi dị ứng kéo dài, nặng hoặc đáp ứng kém với thuốc, bác sĩ có thể chỉ định liệu pháp miễn dịch (giải mẫn cảm).

• Test dị nguyên: Giúp xác định chính xác tác nhân gây dị ứng (phấn hoa, mạt bụi nhà, lông thú…).
• Liệu pháp miễn dịch: Giúp cơ thể giảm dần mức độ nhạy cảm với dị nguyên, từ đó giảm triệu chứng và nhu cầu dùng thuốc. Phương pháp này đặc biệt hiệu quả với viêm mũi dị ứng theo mùa.

Liệu pháp miễn dịch cần được thực hiện dưới sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa, nhất là liều khởi đầu để phòng ngừa phản ứng dị ứng nghiêm trọng.

Cách phòng ngừa viêm mũi dị ứng hiệu quả tại nhà

Phòng ngừa viêm mũi dị ứng đúng cách giúp giảm tần suất tái phát, hạn chế phải dùng thuốc kéo dài và nâng cao chất lượng cuộc sống. Người bệnh nên chủ động kiểm soát các yếu tố kích phát trong sinh hoạt hằng ngày.

Tránh tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng

Tiếp xúc với dị nguyên là yếu tố chính khiến viêm mũi dị ứng tái phát. Khi đã xác định được nguyên nhân gây bệnh, người bệnh nên:

• Hạn chế tiếp xúc với bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc, lông chó mèo
• Đeo khẩu trang khi ra ngoài, nhất là khi thời tiết hanh khô hoặc ô nhiễm không khí
• Tránh khói thuốc lá, mùi hóa chất, nước hoa nồng

Giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng

Môi trường sinh hoạt có ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng viêm mũi dị ứng. Người bệnh nên:

• Thường xuyên lau nhà, hút bụi, giặt chăn ga gối bằng nước nóng
• Sử dụng gối, nệm chống thấm, hạn chế vật dụng dễ bám bụi
• Dùng máy hút ẩm, máy lọc không khí ở phòng kín, ẩm thấp
• Hạn chế nuôi thú cưng trong phòng ngủ

Điều chỉnh thói quen sinh hoạt lành mạnh

Hệ miễn dịch khỏe mạnh giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với các yếu tố kích thích từ môi trường:

• Uống đủ nước, ăn nhiều rau xanh, trái cây giàu vitamin C
• Ngủ đủ giấc, tránh thức khuya
• Giữ ấm cơ thể khi trời lạnh, đặc biệt là vùng mũi – họng

Chủ động thăm khám khi có dấu hiệu bất thường

Khi các dấu hiệu viêm mũi dị ứng tái phát, người bệnh cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng để được tư vấn và điều trị đúng phác đồ. Bên cạnh đó, có thể:

• Không tự ý dùng thuốc xịt mũi kéo dài
• Đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng khi triệu chứng tái phát nhiều lần hoặc kéo dài
• Làm test dị nguyên để có biện pháp phòng tránh phù hợp

Việc điều trị sớm giúp ngăn ngừa bệnh tiến triển kéo dài, đồng thời giảm nguy cơ biến chứng như viêm xoang, viêm tai giữa hoặc viêm đường hô hấp dưới.

Hy vọng qua những thông tin chia sẻ trong bài viết, bạn đã hiểu rõ hơn viêm mũi dị ứng là gì, cũng như nắm được các biện pháp phòng ngừa giúp hạn chế tái phát và cải thiện chất lượng cuộc sống. Việc chủ động nhận biết sớm và chăm sóc đúng cách giúp  hạn chế tái phát cũng như phòng ngừa các biến chứng liên quan. Ngoài ra, đừng quên liên hệ đến hotline 086 2231 169 để được hỗ trợ nhanh chóng khi có thắc mắc cần giải đáp!